Why Swadhyay work started in Gujrat?.

ગુજરાતમાં સ્વાધ્યાય કાર્ય કેમ શરૂ થયું? 

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ મથુરાથી નીકળતી વખતે - દ્વારકામાં(ગુજરાતમાં) રહેવાનું પસંદ કર્યું. કૃષ્ણે સોમનાથ નજીક - ગુજરાતમાં પોતાનો ભૌતિક દેહ છોડી દીધો. 

પરમ પૂજ્ય દાદાજી કહે છે - આપણે "ભગવાન" ને ત્યાંથી શોધી કાઢવા જોઈએ જ્યાંથી તેમણે આપણને મુક્યા હતા એટલે કે જ્યાં આપણો જન્મ થયો હતો. આથી, તેમણે સૌરાષ્ટ્ર માં (અત્યાર નું ગુજરાત) લોકોને મળવા જઈને આ કાર્ય શરૂ કર્યું. તેમણે  ૧૯ અનુસ્નાતક યુવાનોની પસંદગી કરી કે જેઓ તેમની કાર્ય-દ્રષ્ટિ ને સમજી શક્યા અને ગરીબ ગામોમાં ગયા, શરૂ-શરૂ માં દાદાજી અને આ યુવાનો ને ભારતના ગુજરાત સિવાય ના બાકીના રાજ્યો માંથી ત્યજી દેવાયા હતા. 

ગાંધીજીએ યુવાનોને ગામડાઓમાં રહેવાનું કહ્યું કારણ કે તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત ગામડાંમાં વસે છે. પરંતુ બ્રિટિશરો પાસેથી આઝાદી મેળવવાના તેમના કામથી તેમને ગામડાઓના ઉત્થાન માટે આવા સર્જનાત્મક કાર્યમાં સંપૂર્ણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની મંજૂરી નહોતી મળી. અને હજી ઘણા એવા યુવાનો હતા જેઓ ગામડાઓમાં સ્થળાંતર થયા અને થોડા વર્ષો પછી ગામડાઓમાં સુવિધાઓની અછત સમજાઈ અને તેઓ અને તેમના પરિવારોને ગામડાઓમાં જવા માટે બલિદાન આપવું પડ્યું. સરકાર યુવાનોને ગામડાઓમાં સ્થળાંતર કરવા માટે આવા કાર્યક્રમો (અથવા પ્રોત્સાહનો) વિકસાવવા માટે ઉત્સુક ન હતી. 

આવા સમયે, પૂજ્ય દાદાએ તેમના જીવન અને પરિવાર સાથે સમાધાન કરીને નિયમિતપણે ગામડાઓની મુલાકાત લેવાનું એક શક્ય અને વ્યવહારુ સમાધાન પૂરું પાડ્યું હતું; ઘણાં વિચારકો-ચિંતકો દ્વારા ગામડાઓમાં જવાની જરૂરિયાત અનુભવાઈ છે પરંતુ પૂજ્ય દાદાજીએ તેને એક યોગ્ય માળખું બનાવ્યું છે જેને લોકો સરળતાથી અનુસરી શકે છે. આજ ના સમય માં પણ આ પ્રકાર ના પ્રયોગો ચાલી રહ્યા છે, પૂજ્ય દાદાજીએ આ પ્રયોગને નામ આપ્યું - ભક્તિફેરી. 

પૂજ્ય દાદાજી એ સ્વાધ્યાય કાર્ય ની શરૂઆત ગુજરાત થી કેમ કરી ?

આ ગામો વિકાસના કુદરતી ચક્રમાંથી પસાર થયાં છે; તેમણે શારીરિક અને આધ્યાત્મિક પ્રગતિ કરી અને ભગવાન યોગેશ્વર તેમના જીવનનું કેન્દ્ર બન્યા. તેઓએ સ્વાધ્યાય કેન્દ્ર, યુવા કેન્દ્ર, મહિલા કેન્દ્ર, ઘર મંદિર, યોગેશ્વર કૃષિ, અમૃતાલયમ જેવા પ્રયાગનો અમલ કર્યો. આપણે ફક્ત અમારી લાગણી માટે આ ગ્રામજનો પાસે જવું જોઈએ.

હવે પ્રશ્ન એ થાય કે ગામો માં જે કાર્ય થયું તે બધા કામોનું શ્રેય કોને આપશો? કોઈ એક વ્યક્તિ ને શ્રેય આપવો સ્વાર્થ ગણાશે એટલે કોઈ એક વ્યક્તિ ને શ્રેય ન આપતા ભગવાન આપણી અંદર છે તેવું વિચારીને આપણે આપણી જાતને શ્રેય આપવો જોઈએ.

પાછળથી ૨૦૦૨-૨૦૦૬ માં, કેટલાક પત્રકારો આરોપ લગાવી રહ્યા છે કે ગુજરાતમાં સ્વાધ્યાય કાર્ય શરૂ થયું કારણ કે ગુજરાત સમૃદ્ધ છે. જેમને સૌરાષ્ટ્રના એવા ગામો જોયા હશે જ્યાં આ કામ શરૂ થયું હતું તેવો અને અત્યરે પણ જો આપણે ત્યાં જઈશું અને જોશું તો આપણે ખ્યાલ આવશે કે આવા આક્ષેપો ખોટા હતા. વળી, તે સમયે સૌરાષ્ટ્ર ગુજરાતનો ભાગ ન હતો; અને મહારાષ્ટ્રમાં પણ આ રીતે જ કામ શરૂ થયું; અને જો આપણે બંને રાજ્યોના શહેરી વિસ્તારોની તુલના કરીએ તો મહારાષ્ટ્ર પણ એટલું જ સમૃદ્ધ છે. વ્યંગાત્મક રીતે ૪૦ અને ૫૦ ના દાયકામાં પૂજ્ય દાદાજીએ બોમ્બેમાં પ્રવચન(#discourses) આપવાનું શરૂ કર્યું અને બોમ્બે એ ગુજરાતનો ભાગ હતો. પ્રવચનમાં આવતા લોકો ગુજરાતી હતા.

પૂજ્ય દાદાએ ગુજરાતમાં કામ શરૂ કરવા માટે ૪૦-૬૦ ના દાયકામાં કોઈ પ્રકારનો ભૌતિકવાદી હેતુ રાખ્યો હતો તેવું માનવું મૂર્ખતા સિવાય કાંઈજ નથી; જો તેનો આ પ્રકારનો ભૌતિક હેતુ હોય તો તેની પાસે વધુ સારી ફિલસૂફી હતી તો બીજા ઘણા કહેવાતા સંતો અને કે આવા અન્ય લોકોમાં પોતાનું સ્થાન બનાવી શકતા હતા અને જાહેરમાં પૂરતા પ્રમાણમાં પૈસા એકત્રિત કરી શકતા હતા. પરંતુ તેમણે એવું કદી કર્યું નહીં. તેના બદલે તેણે ગામડાઓમાં દૈવી સંબંધ બાંધવા જવા માટે ની પસંદગી કરી -તેઓ ત્યાં ગયા જ્યાં કોઈ પ્રસિદ્ધિ પણ ન હતી, તે ત્યાં ગયા જ્યાં વીજળી, ગેસ, પાણી, અને બાથરૂમની પણ સુવિધા ન હતી. ત્યાં બસો પણ જતી ન હતી. 

તેણે આ બધું કેમ કર્યું ? એ વિચાર થી કે મારા મરણ પછી કેટલાક કરોડો રૂપિયાનો નફો થશે ? વિશ્વના કયા ઉદ્યોગપતિઓ વિચારે છે કે આ એક શાનદાર યોજના છે? કોઈ નહીં! પરંતુ હજી પણ આપણા પત્રકારો અને કટાર લેખકોને લાગે છે કે આ બધા દાદાજી ના પ્રયોગો દ્વારા સ્વાધ્યાય પરિવાર નો આર્થિક સ્વાર્થ રહેલો છે.

પ્રભુના પ્રેમપ્રવાહને ઝીલનાર પૂજ્ય દાદાજીની આ પાવન ભાવ - ગંગામાં સદા સ્નાન કરતા રહીએ એવું સૌભાગ્ય ભગવાન યોગેશ્વર પાસે યાચીએ .

🙏જય યોગેશ્વર🙏